Βασίλης Λύκος: «Covid-19 Vs Κλιματικής αλλαγής»

Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών δύο είναι οι μεγάλες απειλές που θα απασχολήσουν, στο εγγύς μέλλον, την ανθρωπότητα: η κρίση των αναδυόμενων μολυσματικών ασθενειών και η κλιματική αλλαγή. Πώς όμως αυτές οι δύο κρίσεις συνδέονται μεταξύ τους και μήπως άραγε, τώρα πια αλληλεπιδρούν;

Οι άνθρωποι επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο το κλίμα και τη θερμοκρασία της γης μέσω της χρήσης ορυκτών καυσίμων, της αποψίλωσης των ομβρόφιλων δασών και της εντατικής κτηνοτροφίας. Οι δραστηριότητες αυτές προσθέτουν τεράστιες ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου στα αέρια που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα, προκαλώντας αύξηση του φαινομένου του θερμοκηπίου και υπερθέρμανση του πλανήτη. Η επίσημη επιστημονική θέση πάνω στις κλιματικές μεταβολές, όπως αυτή εκφράζεται από την Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (ΔΕΑΚ) του ΟΗΕ, είναι πως η μέση θερμοκρασία του πλανήτη έχει αυξηθεί 0.6 ± 0.2 °C από τα τέλη του 19ου αιώνα και πως η αύξηση αυτή οφείλεται σημαντικά στην ανθρώπινη δραστηριότητα των τελευταίων 50 ετών ενώ τα επόμενα 100 χρόνια αναμένεται να αυξηθεί από 1,5 έως ακόμη και 5,8 °C ! Σκεφτείτε μόνο πόσα χρόνια είχαμε να βιώσουμε Μάιο στην Ελλάδα με 40 – 44 °C όπως συμβαίνει τις μέρες αυτές.

Αυτή λοιπόν, η κλιματική αλλαγή επηρεάζει και τις κλιματικές ζώνες της γης. Πιο συγκεκριμένα, εκεί που πριν είχαμε πριν εύκρατη ζώνη τώρα σιγά σιγά μετατρέπεται σε τροπική όπου η θερμοκρασία καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου είναι γύρω στους 20 °C και έχουμε περίοδο έντονων βροχοπτώσεων και περίοδο πολύ έντονης ξηρασίας. Ωστόσο οι μεταβολές αυτές αλλάζουν και τις τυπικές φυτικές διαπλάσεις διαφόρων περιοχών και επομένως και τα ενδιαιτήματα της άγριας ζωής. Τα ζώα εγκαταλείπουν τα τυπικά καταφύγια τους και «μετακομίζουν» προς τα πάνω, προς περισσότερο πρώην εύκρατες περιοχές, που είναι και οι πιο πυκνοκατοικημένες του πλανήτη. Όμως αυτή η «διεπαφή» της άγριας ζωής με ανθρώπινους πληθυσμούς, που δεν είναι συνηθισμένοι σε αυτή τη νέα «συμβίωση» προκαλεί και την ανάδυση μολυσματικών ασθενειών οι οποίες, λόγω της πυκνοκατοίκησης αυτών των ημιαστικών και αστικών περιβάλλοντων, μπορούν να μετατραπούν γρήγορα σε επιδημίες ή ακόμη και πανδημίες. Γιατί τα άγρια αυτά ζώα συμβιώνουν με ιούς, βακτήρια και μύκητες, που μέσω φυσικών μεταλλάξεων μπορούν να μεταπηδήσουν μέσω ενός ενδιάμεσου ξενιστή και να μολύνουν τον άνθρωπο. Και να λάβουμε υπόψη μας ότι μόνο το 10% των μικροοργανισμών, που συμβιώνουν με την άγρια ζωή, έχει έως σήμερα ταυτοποιηθεί.

Έτσι για παράδειγμα ο ιός του Έμπολα, που προκαλεί αιμορραγικό πυρετό, προήλθε από την επαφή του ανθρώπου με φρουτοφάγα χειρόπτερα (νυχτερίδες), που προσελκύθηκαν σε μεγάλες υπαίθριες, λαϊκές αγορές προς εύρεση τροφής αλλά και λόγω πρότερης αλλαγής των οικοτόπων τους (World Health Orgamization, 2014). Επίσης σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου του Steinhardt των ΗΠΑ μαζί με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Τελ Αβιβ, που δημοσιεύτηκε την προηγούμενη εβδομάδα στο περιοδικό Nature Communications, φαίνεται ότι το κουνούπι aedesaegyptiπου φυσιολογικά ζει σε τροπικές περιοχές της Ν. Αμερικής και της Αφρικής, λόγω αλλαγής κλιματολογικών συνθηκών, αρχίζει σιγά – σιγά να ανεβαίνει προς βορειότερες περιοχές στις ΗΠΑ και την Ευρώπη αντίστοιχα. Όμως το κουνούπι αυτό προκαλεί κίτρινο και δάγκειο πυρετό!

Από την άλλη μεριά φαίνεται ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση αυξάνει τη μεταδοτικότητα και τη θνησιμότητα ιογενών λοιμώξεων όπως π.χ. συμβαίνει με τον διάσημο πλέον γνωστό μας SARS-Cov-2. Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Aarchus της Δανίας (που αξιολογείται ανάμεσα στα 100 καλύτερα του κόσμου), υπάρχει ένας ισχυρός μαθηματικός συσχετισμός μεταξύ της ρύπανσης της ατμόσφαιρας ευρωπαϊκών περιοχών και του αριθμού των κρουσμάτων και κυρίως θυμάτων από τον κορωνοιό. Βρέθηκε ότι οι περιοχές της Λομβαρδίας και της Αιμίλια Ρωμάνια της Β. Ιταλίας, που είχαν αρκετούς θανάτους από τον κορωνοιό, ήταν από τις περισσότερο περιβαλλοντικά επιβαρυμένες σε όλη την Ευρώπη… Ο ιός μάλλον μεταδιδόταν μέσω των αέριων ρύπων και επιμόλυνε τους κατοίκους τους, που είχαν υποκείμενο νόσημα: την ατμοσφαιρική ρύπανση!

Αλλά ο κορωνοϊός έχει οδηγήσει και σε μια εκπληκτική διακοπή της οικονομικής μας δραστηριότητας και μια δραστική μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Παράλληλα άλλαξαν προσωρινά τόσο οι ταξιδιωτικές συνήθειες όσο και η ατομική κατανάλωση. Εντάξει με απαγορεύσεις και περιορισμούς, που εν τοις πράγμασι ευνόησαν το κλίμα κι έκαναν τον πλανήτη να «αναπνεύσει», ξανά. Μόνο στην Κίνα, τα μέτρα περιορισμού του ιού – για το μήνα Φεβρουάριο – οδήγησαν σε μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 25%. Πράγμα που ισοδυναμεί με 200 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα, περισσότερο από το ήμισυ των ετήσιων εκπομπών της Βρετανίας. Βραχυπρόθεσμα, λοιπόν, φαίνεται, η «αντίδραση» στην πανδημία, να έχει θετική επίδραση στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Και αυτό μόνο σε διάστημα δύο μηνών, με αλλαγές, που κάναμε στον τρόπο κατανάλωσής μας αλλά και παραγωγής. Σκεφτείτε αν τις εφαρμόζαμε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα με την υιοθέτηση ενός άλλου, λιγότερου εγωιστικού ως προς τον πλανήτη,  τρόπου ζωής;

Βασίλης Λύκος

Βιολόγος – Δρ. Περιβαλλοντικής Διαχείρισης

Πανεπιστημίου Κρήτης

Πηγή: https://www.presspublica.gr/covid-19-vs-klimatikis-allagis/?fbclid=IwAR2aB5cCua8MU_nsua69fnLcYJHhYhhFNVZbarkOWIpHBUBDEOhLFjuEqk4

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *